سوره اسراء — آيت 42

1) لفظن جي معنيٰ:

• آلِهَةٌ: معبودَ، يعني اهي ٻُتھا (ڪوڙا) معبود جيڪي مشرڪ پاڻ مقرر ڪيا هئا.
• ذِي الْعَرْشِ: عرش جو مالڪ، يعني الله تعاليٰ.
• لَابْتَغَوْا: ضرور طلب ڪن ها، ڳولين ها.
• سَبِيلًا: رستو، ذريعو.

2) تفسير:

اي پيغمبر! تون انهن مشرڪن کي چئو ته جيڪڏهن الله تعاليٰ سان گڏ ٻيا به معبود هجن ها، جيئن اهي پنهنجي ڪوڙ ۽ افترا سان چون ٿا، ته پوءِ اهي معبود ضرور عرش جي مالڪ الله تعاليٰ ڏانهن ڪو رستو ڳولين ها ۽ سندس بادشاهيءَ تي قبضو ڪرڻ ۽ ساڻس تڪرار ڪرڻ جي ڪوشش ڪن ها، جيئن دنيا جا بادشاهه هڪ ٻئي سان تڪرار ۽ مقابلو ڪندا آهن. پر اهڙو ڪو به رستو ۽ ذريعو نه آهي، ڇاڪاڻ ته الله تعاليٰ هڪ ۽ اڪيلو آهي، سندس ڪا به شريڪ نه آهي. اهڙي طرح هي آيت انهن جي شرڪ جي دعويٰ جي ڪوڙي هجڻ تي دليل آهي.

3) فائدا ۽ سبق:

• هي آيت واضح ڪري ٿي ته الله تعاليٰ جي بادشاهيءَ ۾ ڪو به شريڪ ۽ حصيدار نه آهي، اهو ئي سڄي ڪائنات جو اڪيلو مالڪ ۽ حڪمران آهي.
• شرڪ جي دعويٰ عقلي طور به بي بنياد ۽ ڪوڙي آهي، ڇاڪاڻ ته جيڪڏهن ڪيترائي معبود هجن ها ته ڪائنات ۾ بي انتها فساد ۽ بي ترتيبي پيدا ٿئي ها.
• اهو سبق ڏئي ٿو ته انسان کي صرف ۽ صرف هڪ الله جي عبادت ڪرڻ گهرجي ۽ سندس ذات ۾ ڪنهن کي به شريڪ نه ڪرڻ گهرجي.
• قرآن مجيد جي دليلن جي مضبوطيءَ ۽ حڪمت کي ظاهر ڪري ٿو، جو اهو عقلي ۽ منطقي دليلن سان شرڪ جي ترديد ڪري ٿو.
• هي آيت اسان کي سيکاريندي آهي ته توحيد ئي سڄي ڪائنات جو بنياد ۽ امن ۽ سڪون جو ذريعو آهي.