سوره بقرہ — آيت 18

1) لفظن جي معنيٰ:

• صُمٌّ: ٻوڙا، يعني حق ٻڌڻ کان محروم.
• بُكْمٌ: گونگا، يعني حق ڳالهائڻ کان قاصر.
• عُمْيٌ: انڌا، يعني حق ڏسڻ کان بي بهرو.
• لَا يَرْجِعُونَ: اهي موٽي نه ٿا اچن، يعني گمراهيءَ کان حق ڏانهن رجوع نه ٿا ڪن.

2) تفسير:

هي آيت انهن منافقن بابت آهي، جن حق کي قبول ڪرڻ کان انڪار ڪيو. انهن جي حالت اها آهي ڄڻ اهي ٻوڙا آهن، جو حق جي ڳالهه ٻڌڻ کان پوءِ به ان کي دل سان قبول نه ٿا ڪن. اهي گونگا آهن، جو حق جي ڳالهه ٻڌڻ کان پوءِ به ان کي زبان تي نه ٿا آڻين ۽ ان جو اقرار نه ٿا ڪن. اهي انڌا آهن، جو هدايت جي روشنيءَ کي ڏسي نه ٿا سگهن ۽ حق جي راهه کي سڃاڻي نه ٿا سگهن. جڏهن اهي ٻڌڻ، ڳالهائڻ ۽ ڏسڻ جا اهي ذريعا وڃائي ويهن ٿا، ته پوءِ اهي گمراهيءَ کان موٽي حق ڏانهن اچي ئي نه ٿا سگهن. اهي پنهنجي ضلالت ۾ ئي رهجي ويا آهن ۽ ايمان کي ڇڏي ڏنو اٿن.

3) فائدا ۽ نصيحتون:

• قرآن مجيد ۾ حق کي قبول ڪرڻ ۽ ان تي عمل ڪرڻ جي تلقين ڪئي وئي آهي. جيڪو حق کي ٻڌي، سمجهي ۽ مڃي، اهو ئي ڪامياب ٿئي ٿو.
• دل جي سختي ۽ ضد انسان کي حق کان پري ڪري ٿي. ان ڪري اسان کي گهرجي ته نرم دل ۽ کليل ذهن سان حق کي قبول ڪيون.
• الله تعاليٰ اسان کي اهڙي حالت کان بچائي، جو اسان ٻڌڻ، ڳالهائڻ ۽ ڏسڻ جي نعمتن کي حق جي راهه ۾ استعمال ڪيون.
• هي آيت اسان کي سيکاريندي آهي ته هدايت هڪ وڏي نعمت آهي، جنهن کي حاصل ڪرڻ لاءِ اسان کي دل سان ڪوشش ڪرڻ گهرجي ۽ الله کان مدد گهرڻ گهرجي.
• اسلام ۽ قرآن اسان کي زندگيءَ جي هر شعبي ۾ صحيح راهه ڏيکاري ٿو. جيڪو ان کي قبول ڪري ٿو، اهو دنيا ۽ آخرت ۾ ڪامياب ٿئي ٿو.