સૂરા અલ-બકરા — આયત 64

શબ્દોની સમજૂતી:

• ثُمَّ تَوَلَّيْتُم: પછી તમે મુખ ફેરવ્યું, અર્થાત્ અવગણના કરી અને પાછા ફરી ગયા.
• مِّن بَعْدِ ذَٰلِكَ: આ બધા પછી, એટલે કે તમે તૌરાતને સ્વીકાર્યા અને પ્રતિજ્ઞા લીધા પછી.
• فَلَوْلَا: જો ન હોત, તો.
• فَضْلُ اللَّهِ: અલ્લાહની કૃપા.
• رَحْمَتُهُ: તેની દયા.
• الْخَاسِرِينَ: નુકસાન પામનારાઓ.

આયતનો તફસીર:

પછી તમે પ્રતિજ્ઞા લીધા અને પર્વતને તમારા ઉપર ઊંચો કરીને પક્કો કરાર લેવામાં આવ્યો તેના પછી પણ તમે ફરી વાર મુખ ફેરવ્યું અને અવજ્ઞા કરી. આ તમારી ટેવ છે કે તમે વારંવાર અહદ તોડો છો. જો અલ્લાહ તઆલાની કૃપા અને તેની દયા તમારા પર ન હોત — એટલે કે તે તમને તૌબા કરવાની તૌફીક આપે છે, તમારી ભૂલોને માફ કરે છે અને તમને સજા આપવામાં ઉતાવળ નથી કરતો — તો તમે દુનિયા અને આખિરતમાં નુકસાન પામનારાઓમાંથી થઈ જાત. પરંતુ અલ્લાહની કૃપાથી તમને માફી અને તૌબાનો મોકો મળ્યો, જેથી તમે સુધરી શકો.

આયતમાંથી મળતા ફાયદા:

1. અલ્લાહ તઆલા પોતાના બંદાઓને વારંવાર માફ કરે છે અને તૌબાનો મોકો આપે છે — આ તેની વિશેષ કૃપા છે.
2. માણસ નબળો છે અને ભૂલો કરે છે, પરંતુ અલ્લાહની દયા તેને નિરાશ થવા દેતી નથી.
3. જો અલ્લાહની કૃપા ન હોત, તો દરેક માણસ નુકસાન પામનારો હોત — આ વાત આપણને અલ્લાહની નિયામતોની કદર કરવા પ્રેરે છે.
4. તૌબા કરવી એ અલ્લાહની ખાસ મહેરબાની છે, જે આપણને આખિરતમાં કામયાબી તરફ દોરી જાય છે.
5. આ આયત આપણને શીખવે છે કે અલ્લાહની રહેમતથી ક્યારેય નિરાશ ન થવું, પરંતુ તેની તરફ પાછા ફરવું — કારણ કે તે માફ કરનાર અને દયાળુ છે.