Sure Mâide — Ayet 103

Kelime Anlamları:

• Bahîre: Cahiliye döneminde, deve beş kez doğum yaptığında kulağı yarılıp serbest bırakılan, artık sırtına binilmeyen ve sütü sağılmayan dişi deve.
• Sâibe: Bir adamın adak adaması durumunda serbest bırakılan, hiçbir işte kullanılmayan ve Bahîre gibi muamele gören deve.
• Vasîle: Koyun veya keçi, erkek doğurursa putlara kurban edilir, dişi doğurursa kendilerine ayrılırdı. Hem erkek hem dişi ikiz doğurursa, "kardeşine ulaştı" diyerek erkeği de kurban etmezlerdi. İşte bu hayvana Vasîle denirdi.
• Hâmî: Erkek devesi, belirli sayıda yavru sahibi olduğunda sırtına binilmesi ve yük taşıması yasaklanan, serbest bırakılan erkek deve.

Tefsir:

Bu âyet-i kerîme, Allah Teâlâ'nın kullarına olan rahmetini ve merhametini en güzel şekilde ortaya koymaktadır. Yüce Allah, yeryüzündeki tüm nimetleri insanların istifadesine sunmuş, helal ve temiz olan her şeyi mubah kılmıştır. Ancak cahiliye dönemi insanları, kendi uydurdukları hurafelerle bu temiz nimetleri kendilerine haram kılmışlar, böylece hem kendilerine zulmetmişler hem de Allah'a iftira etmişlerdir.

Allah Teâlâ, bu âyette, müşriklerin kendi kafalarından uydurdukları bu batıl gelenekleri reddetmektedir. Onlar develerini, koyunlarını ve keçilerini çeşitli batıl inançlarla kutsallaştırıyor, bir kısmının etini yemeyi, sütünü içmeyi, sırtına binmeyi kendilerine yasaklıyorlardı. Oysa bunların hiçbirini Allah emretmemişti. Aksine Allah, hayvanları insanların hizmetine vermiş, onlardan faydalanmayı helal kılmıştır.

Âyetin devamında, bu yasakları koyanların aslında kâfirler olduğu ve Allah'a karşı yalan uydurdukları haber verilmektedir. Onlar bu hurafeleri Allah'ın emriymiş gibi göstererek hem Allah'a iftira ediyorlar hem de insanları saptırıyorlardı. Bu davranışlarının altında yatan asıl sebep ise akılsızlıktır. Zira akıl sahibi bir insan, Allah'ın kendisine verdiği nimetleri kendi elleriyle haram kılmaz ve bunu Allah'a isnat etmez.

Sevgili kardeşlerim! Bu âyet bize, dinin ancak Allah'ın indirdiği vahiy ile sabit olacağını, insanların kendi heva ve heveslerine göre helal-haram koyamayacaklarını öğretmektedir. İslam dini, bu tür hurafelerden ve batıl inançlardan tamamen arınmış, saf ve temiz bir dindir. Allah'ın helal kıldıklarını helal, haram kıldıklarını haram bilmek, bizim imanımızın gereğidir. Bu vesileyle, Allah'ın bize lütfettiği sayısız nimetlerin farkına varalım, O'na şükredelim ve O'nun koyduğu sınırlara riayet edelim. Unutmayalım ki gerçek kurtuluş, Allah'ın kitabına ve Resulü'nün sünnetine sımsıkı sarılmaktadır.