سوره واقعه — آیه 64

معانی کلمات:

• تزرعونه: آن را می‌رویانید و به رشد درمی‌آورید.
• الزارعون: رویانندگان و پرورش‌دهندگان (در اینجا به معنای ایجادکننده‌ی رشد و نمو).

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه، انسان را به تأمل در پدیده‌ی کشت و زرع دعوت می‌کند و می‌فرماید: آیا شما هستید که دانه‌ای را که در زمین می‌کارید، می‌رویانید و آن را به گیاهی سرسبز و خوشه‌ای پربار تبدیل می‌کنید؟ یا این ما هستیم که آن را می‌رویانیم و رشد می‌دهیم؟

به یقین، انسان تنها بذر را در دل خاک قرار می‌دهد و آن را آبیاری می‌کند، اما آنچه باعث جوانه زدن، رشد کردن، و تبدیل شدن به گیاهی پربار می‌شود، اراده و قدرت خداوند است. اوست که از دل خاکِ تیره، گیاهی سرسبز و پرطراوت بیرون می‌آورد و با نظم شگفت‌انگیزی آن را به ثمر می‌رساند. اگر خداوند بخواهد، می‌تواند همان زراعتی را که با امید و تلاش کاشته‌اید، خشک و خرد کند به طوری که هیچ سودی برای شما نداشته باشد و شما با حسرت و ناامیدی به آن بنگرید و بگویید: «ما زیان‌کرده و محروم از روزی هستیم.»

فواید و پیام‌های آیه:

• این آیه، حس تواضع و فروتنی را در دل انسان زنده می‌کند و به او می‌آموزد که نباید به تلاش و توانایی خود مغرور شود، زیرا هر نتیجه‌ای که از کارهایش به دست می‌آید، به فضل و رحمت خداوند وابسته است.
• انسان را به شناخت قدرت بی‌پایان پروردگار رهنمون می‌سازد و او را به شکرگزاری در برابر نعمت‌های بی‌شمار الهی، مانند نعمت غذا و کشاورزی، ترغیب می‌کند.
• این آیه، روحیه‌ی توکل بر خدا را در انسان تقویت می‌کند؛ به این معنا که انسان باید با تلاش و برنامه‌ریزی کار خود را انجام دهد، اما نتیجه را از خداوند بداند و در همه حال به او اعتماد کند.
• توجه به این حقیقت، محبت خدا را در دل انسان افزایش می‌دهد و او را به عبادت و بندگی بیشتر وادار می‌کند، زیرا می‌بیند که همه‌ی نعمت‌ها از جانب اوست و اوست که روزی‌دهنده‌ی حقیقی است.