Аль-Хиджр сүресі — Аят 40

1. Сөздердің мағынасы:

• إِلَّا — «басқа», «тек қана емес» дегенді білдіретін қосымша (истисна).
• عِبَادَكَ — «Сенің құлдарың», яғни Аллаһқа шынайы құлшылық ететіндер.
• مِنْهُمُ — «олардың ішінен», яғни адамзат ұрпағының арасынан.
• الْمُخْلَصِينَ — «ықыласы тазартылғандар», «таңдалғандар». Бұл сөз «مُخْلِص» (өзі ықыласын таза ұстаған) емес, «مُخْلَص» (Аллаһ тарапынан ықыласы тазартылып, таңдалған) деген мағынада келеді.

1. Аяттың тәпсірі:

Бұл аят Иблистің (шайтанның) Аллаһқа айтқан сөзінің жалғасы. Ол адам баласын адастыруға ант етіп, барлығын азғырамын деп мәлімдеді. Бірақ ол бір топты — Аллаһтың Өзі ықыласын тазартып, таңдап алған шынайы құлдарын — азғыра алмайтынын мойындады. Себебі ол бұл кісілерге өзінің айла-тәсілдері әсер етпейтінін жақсы білді.

Бұл таңдалған құлдар — Аллаһты жалғыз деп біліп, тек Оған шынайы құлшылық ететін, жүрегі мен ниеті басқа нәрселерден тазартылған, Аллаһтың Өзі тура жолға бастап, ішінен таңдап алған пенделері. Олардың ықыласы таза болғандықтан, шайтанның азғыруы оларға зиян келтіре алмайды. Бұл — Аллаһтың оларға деген ерекше мейірімі мен қамқорлығының көрінісі.

1. Аяттан алынатын пайдалы ғибраттар:

• Ықыластың құдіреті: Бұл аят ықыласы таза адамды шайтанның өзі де мойындап, оған зиян келтіре алмайтынын көрсетеді. Демек, ықыласты түзеу — шайтаннан қорғанудың ең берік қалқаны.
• Аллаһтың таңдауы — үлкен мәртебе: «Мұхлас» болу — адамның өз күшімен ғана емес, Аллаһтың таңдауымен болатын құрмет. Бұл мәртебеге ұмтылу әр мұсылманның арманы болуы керек.
• Үміт пен сенім: Шайтанның өзі шынайы мұсылмандарға әсер ете алмайтынын мойындағаны — біз үшін үлкен үміт. Егер ықыласымызды тазартсақ, біз де сол қорғалған қатарға қосыла аламыз.
• Исламның әділеттілігі: Аллаһ ешкімді әділетсіз азғыруға жібермейді. Шайтанның азғыруы — сынақ, ал ықыласты құлдар үшін ол тіпті дәреже көтеретін себепке айналады.
• Құлшылықтың мәні: Бұл аят құлшылықтың сыртқы көрінісі ғана емес, жүректің тереңіндегі таза ниет пен шынайы берілгендік екенін еске салады. Осылайша, әр адам өз жүрегін тексеріп, ықыласын түзеуге шақырылады.