سوره حجر — آيت 84

1) ڪجهه لفظن جي معنيٰ:

• فَمَا أَغْنَىٰ: پوءِ ڪم نه آيو، فائدو نه ڏنو، بچاءُ نه ڪري سگهيو.
• عَنْهُم: انهن کان، يعني انهن ماڻهن کان عذاب کي نه روڪي سگهيو.
• مَا كَانُوا يَكْسِبُونَ: اهو سڀ ڪجهه جيڪو اهي ڪمائيندا هئا ۽ گڏ ڪندا هئا، يعني مال، دولت، طاقت، قلعا ۽ لشڪر.

2) تفسير:

هي آيت ان قوم جي انجام بابت آهي جيڪا پنهنجي مال ۽ دولت، مضبوط قلعن ۽ طاقت تي مغرور هئي. جڏهن انهن تي الله جو عذاب آيو، تڏهن انهن جو سڄو ڪمائڻ ۽ گڏ ڪرڻ ڪنهن به ڪم نه آيو. نه سندن مال انهن کي بچائي سگهيو، نه سندن پٿرن جا مضبوط قلعا، نه سندن لشڪر ۽ طاقت، ۽ نه سندن عزت ۽ حيثيت. اهي سڀ شيون جن تي اهي فخر ڪندا هئا، عذاب جي مهل انهن جي ڪنهن به ڪم نه آيون. اهڙي طرح الله تعاليٰ ٻڌائي ٿو ته دنياوي وسيلا ۽ مال ۽ دولت انسان کي الله جي عذاب کان نٿا بچائي سگهن، جيڪڏهن انسان الله جي نافرماني ۽ انڪار تي قائم رهي.

3) فائدا ۽ نصيحتون:

• مال، دولت، طاقت ۽ قلعا الله جي عذاب کان بچاءُ جو ذريعو نٿا بڻجي سگهن.
• دنيا جي زينت ۽ جمع ڪيل شين تي مغرور ٿيڻ کان بچڻ گهرجي.
• انسان کي گهرجي ته پنهنجي محنت ۽ ڪمائي کي آخرت لاءِ ذخيرو بڻائي، نه رڳو دنياوي فخر ۽ غرور لاءِ.
• الله تعاليٰ جي نافرماني کان بچڻ ۽ ان جي فرمانبرداري ڪرڻ ۾ ئي حقيقي ڪاميابي آهي.
• قرآن مجيد اسان کي گذريل قومن جي عبرتن مان سبق وٺڻ ۽ الله جي طرف رجوع ڪرڻ جي دعوت ڏئي ٿو.