سوره طہ — آيت 67

1) ڪلمات جي معنيٰ:

• فَأَوْجَسَ: پنهنجي دل ۾ لڪايو ۽ محسوس ڪيو.
• خِيفَةً: ڊپ ۽ خوف.
• مُّوسَىٰ: حضرت موسيٰ عليه السلام، الله جو نبي ۽ ڪليم.

2) آيت جي تفسير:

جڏهن فرعون جي جادوگرن پنهنجون رسيون ۽ لٺيون اڇليون، ته انهن جي زوردار جادو جي اثر سان اها منظر پيش آيو ڄڻ ته اهي سڀ سچ پچ ئي نانگ بڻجي چرڻ لڳا آهن. اهو منظر ڏسي حضرت موسيٰ عليه السلام جي دل ۾ هڪ خوف ۽ ڊپ پيدا ٿيو، جيڪو هن پنهنجي اندر ۾ لڪايو ۽ ظاهر نه ڪيو. اهو خوف ان ڪري پيدا ٿيو جو حضرت موسيٰ عليه السلام انسان هئا ۽ انساني فطرت موجب اهو انديشو محسوس ڪيائون ته متان اهي جادوئي شيون کين ئي نقصان نه پهچائين، يا متان ماڻهن جي نظر ۾ اهو معاملو ڪنهن ٻئي رخ ۾ نه وڃي. هي خوف ڪنهن ايمان جي ڪمزوريءَ سبب نه هو، بلڪه انساني طبيعت جو تقاضا هو، جيئن هر انسان پنهنجي سامهون خطرو ڏسي اندر ۾ لرزندو آهي. الله تعاليٰ پنهنجي نبي جي ان اندروني ڪيفيت کي بيان فرمايو ته جيئن معلوم ٿئي ته نبي به انسان هوندا آهن ۽ انهن جي دل ۾ به فطري خوف اچي سگهي ٿو، پر اهي الله تي ڀروسو رکڻ ۽ ان جي مدد تي يقين رکڻ ۾ ڪڏهن به ڪمزور نه ٿيندا آهن.

3) هن آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• الله تعاليٰ پنهنجي نبي جي دل جي اندروني ڳالهه کي قرآن ۾ بيان فرمايو، جنهن مان معلوم ٿئي ٿو ته الله پنهنجي ٻانهن جي دلين جي حالتن کان به واقف آهي ۽ انهن جي هر ڳالهه کي ڄاڻي ٿو.
• نبي به انسان هوندا آهن ۽ انهن کي به فطري طور تي خوف ۽ انديشو محسوس ٿي سگهي ٿو، پر اهو خوف انهن جي نبوت ۽ ايمان ۾ ڪنهن به قسم جي کوٽ جو سبب نه بڻجندو آهي.
• مشڪل ۽ خطرناڪ موقعن تي دل ۾ خوف اچڻ انساني فطرت آهي، پر سچو مومن اهو آهي جيڪو خوف کي دل ۾ لڪائي الله تي ڀروسو رکي ۽ ان جي مدد جو انتظار ڪري.
• هي آيت اسان کي سيکاريندي آهي ته زندگيءَ ۾ ڪڏهن به اهڙا موقعا ايندا آهن جڏهن ظاهري طور تي مشڪلاتون ۽ خطرا وڏا نظر ايندا آهن، پر الله تي توڪل ۽ يقين رکڻ سان ئي انهن تي فتح حاصل ٿيندي آهي.
• قرآن مجيد نبي ڪريم صلي الله عليه وسلم جي اُمت لاءِ تسليءَ جو پيغام آهي ته جڏهن الله پنهنجي نبي جي دل جي ڳالهه کي بيان ڪري انهن جي تسلي ۽ دلجوئي لاءِ، ته پوءِ عام مومنن جي به دلجوئي ۽ تسلي يقيناً الله جي ذمي آهي.
• هي آيت اسان کي ترغيب ڏئي ٿي ته قرآن مجيد کي غور سان پڙهون ۽ ان ۾ بيان ڪيل واقعن مان سبق حاصل ڪريون، ڇاڪاڻ ته هر واقعي ۾ اسان لاءِ هدايت ۽ رهنمائي موجود آهي.