سوره اعراف — آيت 7

1) لفظن جي معنيٰ:

• فَلَنَقُصَّنَّ: پوءِ ضرور بيان ڪنداسين، تفصيل سان ٻڌائينداسين.
• عَلَيْهِم: انهن تي، يعني سڀني ماڻهن تي.
• بِعِلْمٍ: پوري ڄاڻ سان، يقيني علم سان.
• وَمَا كُنَّا غَائِبِينَ: ۽ اسين غير حاضر نه هئاسين، يعني اسان کان ڪجهه به لڪل نه آهي.

2) تفسير:

الله تعاليٰ قيامت جي ڏينهن بابت ٻڌائي ٿو ته اسين سڀني انسانن کي انهن جا سڀ عمل تفصيل سان ٻڌائينداسين، ۽ اهو بيان پوري علم ۽ يقين سان ٿيندو. اسان کي هر انسان جي هر عمل جي مڪمل ڄاڻ آهي — ڇاڪاڻ ته اسين دنيا ۾ به انهن سان گڏ هئاسين ۽ انهن جي حالتن کان ڪڏهن به غير حاضر نه هئاسين. اسان جي علم ۾ ڪا به شيءِ لڪل نه آهي، نه انهن جا ظاهري عمل ۽ نه ئي دلين ۾ لڪل نيتون. هر ننڍي ۽ وڏي عمل جو حساب انهن کي ڏنو ويندو، ۽ ڪنهن به شيءِ کي وساريو نه ويندو.

3) فائدا:

• هي آيت اسان کي ياد ڏياري ٿي ته الله تعاليٰ هر وقت اسان جي هر عمل کي ڏسي ۽ ٻڌي رهيو آهي، تنهنڪري اسان کي گهرجي ته هميشه نيڪ عمل ڪريون ۽ برائي کان پري رهون.
• الله جي علم جي وسعت ۽ ان جي حضور جو احساس انسان جي دل ۾ تقويٰ ۽ خدا خوفي پيدا ڪري ٿو، جيڪا اسلام جي بنيادي تعليم آهي.
• قيامت جي ڏينهن جو يقين ۽ عملن جي حساب جو تصور انسان کي نيڪيءَ ڏانهن راغب ڪري ٿو ۽ اسلام جي تعليمات تي عمل ڪرڻ جي ترغيب ڏئي ٿو.
• هي آيت ٻڌائي ٿي ته الله تعاليٰ انصاف ڪندڙ ۽ عالم الغيب آهي، جنهن ڪري مسلمان کي الله جي عدل تي پورو ڀروسو رکڻ گهرجي ۽ قرآن جي تعليمات تي عمل ڪندي آخرت جي ڪاميابي حاصل ڪرڻ گهرجي.