سوره اعراف — آيت 118

1) لفظن جي معنيٰ:

• فَوَقَعَ: پوءِ ظاهر ٿيو، ثابت ٿيو.
• الْحَقُّ: سچ، حق ۽ صحيح ڳالهه.
• وَبَطَلَ: ۽ باطل ٿي ويو، بيڪار ٿي ويو، ختم ٿي ويو.
• مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ: جيڪو ڪم اهي ڪندا هئا، يعني جادو.

2) تفسير:

پوءِ ظاهر ٿي ويو سچ ۽ ثابت ٿي ويو ته موسىٰ عليه السلام واقعي الله جو رسول آهي ۽ سندس آندل دين ئي حق آهي. جيڪي ماڻهو اتي موجود هئا، تن سڀني اکين سان ڏٺو ته موسىٰ عليه السلام جي دعويٰ سچي آهي ۽ فرعون ۽ سندس جادوگرن جو ڪم ڪوڙو ۽ باطل آهي. جادوگرن جو اهو سارو جادو، جيڪو اهي ڪري رهيا هئا، بيڪار ٿي ويو ۽ ڪجهه به ڪم نه آيو. اهڙي طرح اهو ثابت ٿي ويو ته سچ هميشه غالب ٿيندو آهي ۽ ڪوڙ ۽ باطل آخرڪار ميسار ٿي ويندو آهي، چاهي اهو ڪيترو به زور ۽ طاقت سان ڪيو وڃي.

3) فائدا ۽ سبق:

• سچ جي فتح: هي آيت اسان کي ٻڌائي ٿي ته سچ ۽ حق آخرڪار ضرور ظاهر ٿيندو آهي، چاهي ڪيترا به مشڪلات ۽ مخالفتون اچن. الله تعاليٰ پنهنجي دين جي حمايت ضرور ڪندو آهي.
• باطل جي ناپائيداري: جادو، ڪوڙ ۽ ٺڳيءَ جو ڪم ڪڏهن به دائمي ناهي هوندو. اهو هڪ وقت ۾ ماڻهن کي ڌوڪو ڏئي سگهي ٿو، پر آخرڪار ان جو انجام باطل ۽ بيڪاري ئي آهي.
• ايمان جي مضبوطي: جڏهن انسان الله تي ڀروسو ڪري ٿو ۽ حق جي راهه تي قائم رهي ٿو، ته الله تعاليٰ کيس فتح ۽ ڪاميابي عطا ڪري ٿو، جيئن موسىٰ عليه السلام کي عطا ڪئي.
• قرآن جي سچائي: هي واقعو قرآن مجيد جي سچائي ۽ ان جي الهي هجڻ جو وڏو ثبوت آهي. قرآن اهڙيون تاريخي حقيقتون بيان ڪري ٿو، جيڪي انسان جي هدايت ۽ نصيحت لاءِ ڪافي آهن.
• اسلام جي دعوت: هي آيت اسان کي سڏي ٿي ته اسان حق جي پيروي ڪريون، باطل ۽ ڪوڙ کان پري رهون ۽ الله جي دين کي مضبوطيءَ سان جهليون، ڇاڪاڻ ته حق ئي ڪاميابيءَ جو رستو آهي.