سوره شعرا — آیه 72

معانی کلمات:

• یَسْمَعُونَکُمْ: آیا صدای شما را میشنوند و به دعای شما گوش فرا میدهند.
• إِذْ تَدْعُونَ: هنگامی که آنها را میخوانید و عبادت میکنید.

تفسیر آیه:

حضرت ابراهیم علیهالسلام در مقام بیدارسازی و آگاه کردن قوم خود، با بیانی شیوا و استدلالی، پرسشی سرزنشآمیز و اندیشهورزانه مطرح میکند و میفرماید: «آیا این معبودانی که شما آنها را میخوانید و عبادت میکنید، صدای شما را میشنوند و دعایتان را درک میکنند؟» این پرسش، پرده از بطلان عبادت بتها برمیدارد و نشان میدهد که معبود حقیقی باید شنوا و بینا و توانا باشد، در حالی که بتها هیچ ادراکی از دعای بندگان ندارند. این سخن، دعوتی است به خردورزی و بازگشت به فطرت پاک توحیدی.

فواید و پیامهای آیه:

1. معیار سنجش معبود حقیقی: این آیه به ما میآموزد که معبود واقعی باید سمیع و بصیر باشد و نیازهای بندگان را بشنود و پاسخ دهد؛ خدایی که شنواترین و نزدیکترین به بندگان است.
2. نقد بتپرستی و جهل: قرآن با این استدلال ساده و منطقی، پوچی عبادت موجودات بیجان را آشکار میکند و انسان را به تفکر در انتخاب معبود دعوت مینماید.
3. اهمیت دعا و ارتباط با خدا: دعا نشانه ایمان و نیاز بنده به پروردگار است و خدایی که دعا را میشنود، شایسته عبادت و پرستش است. این آیه مؤمنان را ترغیب میکند که تنها از خداوند بخواهند و به او توکل کنند.
4. اسوه بودن حضرت ابراهیم: این گفتار، شجاعت و حکمت آن حضرت را در مبارزه با شرک نشان میدهد و به ما میآموزد که در برابر باطل، با دلیل و منطق و مهربانی سخن بگوییم.