Аш-Шуара сүресі — Аят 72

1. Сөздердің мағынасы:

• هَلْ يَسْمَعُونَكُمْ — «Олар сендерді ести ме?» — яғни пұттар сендердің дұғаларыңды ести ме?
• إِذْ تَدْعُونَ — «шақырған кездеріңде» — яғни оларға құлшылық етіп, дұға жасаған сәттеріңде.

1. Аяттың тәпсірі:

Ибраһим (ғ.с.) өз халқына пұттарға табынудың мәнсіз екенін түсіндіру үшін ойлануға шақыратын сұрақ қояды: «Сендер пұттарға дұға етіп, жалбарынған кездеріңде, олар сендердің дауыстарыңды ести ме?» Бұл сұрақ арқылы ол халқының назарын мынаған аудартады: пұттар — тірі емес, естімейтін, сөйлемейтін, ешқандай пайда да, зиян да келтіре алмайтын жансыз нәрселер. Егер олар дұғаны ести алмаса, онда оларға құлшылық етудің қандай мәні бар? Ибраһим (ғ.с.) осылайша олардың сенімдерінің негізсіз екенін, ақылға сыйымсыз екенін дәлелдеп, оларды тек қана бәрін еститін, бәрін білетін жалғыз Аллаға құлшылық етуге шақырады. Бұл — ақиқатқа жетудің көркем әдісі: адамды өз ойын жүгіртіп, өз сенімінің дұрыстығын тексеруге бағыттау.

1. Алынатын ғибраттар:

• Ойлануға шақыру — Ислам адамды соқыр сенімге емес, ойлауға, дәлелге, ақылға шақырады. Бұл — Исламның адамзатқа деген мейірімінің бір көрінісі.
• Тек Аллаға жалбарыну — тек қана Алла Тағала адамның дұғасын естиді, жауап береді. Оған жалбарыну — адамның нағыз азаттығы мен абыройы.
• Пұтқа табынудың мәнсіздігі — жансыз, естімейтін нәрселерге сену адамды адасушылыққа ғана жетелейді. Ал ақиқат жол — Жаратушыны тану.
• Пайғамбарлардың даналығы — Ибраһим (ғ.с.) сияқты пайғамбарлар халықты ақылмен, жұмсақтықпен, дәлелмен шақырған. Бұл — бізге үлгі.
• Құлшылықтың мәні — құлшылық тек рәсім емес, ол — шынайы түсінік пен сенімге негізделуі керек. Ислам — ақыл мен жүректің үйлесімі.