سوره اعراف — آيت 191

1) مشڪل لفظن جي معنيٰ:

• أَيُشْرِكُونَ: ڇا اهي شريڪ ٺاهيندا آهن؟ (يعني الله سان گڏ ٻين کي عبادت ۾ شامل ڪندا آهن؟)
• مَا لَا يَخْلُقُ شَيْئًا: اهڙين شين کي جيڪي ڪجهه به پيدا نه ٿيون ڪري سگهن.
• وَهُمْ يُخْلَقُونَ: حالانڪه اهي پاڻ پيدا ڪيل آهن.

2) تفسير:

ڇا اهي مشرڪ الله جي عبادت ۾ اهڙين شين کي شريڪ ٺاهيندا آهن جيڪي پاڻ ڪنهن به شيءِ کي پيدا ڪرڻ جي طاقت نه ٿيون رکن، ۽ اهي پاڻ به پيدا ڪيل مخلوق آهن؟ هي بت ۽ ٻيون شيون جن کي اهي پوڄيندا آهن، نه رڳو اهو ته ڪجهه پيدا نه ٿيون ڪري سگهن، پر اهي پاڻ ئي ٻين جي ٺاهيل ۽ پيدا ڪيل آهن. اهي نه ٿيون ٻڌي سگهن، نه ڏسي سگهن، نه ئي ڪنهن جو ڀلو ڪري سگهن ۽ نه ئي ڪنهن جو نقصان. پوءِ اهڙين بيوس ۽ مجبور شين کي الله جو شريڪ ڪيئن ٺاهي سگهجي ٿو؟ عقل ۽ دانش جو تقاضا ته اهو آهي ته صرف ان ذات جي عبادت ڪجي جيڪا هر شيءِ جي پيدا ڪرڻ واري آهي ۽ پاڻ ڪنهن جي محتاج نه آهي.

3) فائدا ۽ سبق:

• توحيد جي اهميت: هي آيت اسان کي سيکاريندي آهي ته عبادت صرف ۽ صرف الله تعاليٰ جي لائق آهي، ڇاڪاڻ ته هو ئي واحد پيدا ڪرڻ وارو آهي.
• عقل جو استعمال: قرآن مجيد اسان کي دعوت ڏئي ٿو ته عقل استعمال ڪريون ۽ انهن شين کي عبادت ۾ شريڪ نه ڪريون جيڪي پاڻ بيوس ۽ پيدا ڪيل آهن.
• شرڪ کان پرهيز: هي آيت خبردار ڪري ٿي ته شرڪ هڪ وڏو ظلم آهي، ۽ ان کان پرهيز ڪرڻ ئي ڪاميابي جي راهه آهي.
• اسلام جي سادگي ۽ سچائي: اسلام جو پيغام نهايت سادو ۽ عقلي آهي — هڪ الله جي عبادت ڪريو، جيڪو سڀ ڪجهه پيدا ڪندڙ آهي. هي ئي سچو ۽ فطري دين آهي، جيڪو انسان جي عقل ۽ فطرت سان ٺهڪي اچي ٿو.