سوره اعراف — آیه 15

معانی کلمات:

• مُنظَرین: از ماده «إنظار» به معنای مهلت دادهشدگان و کسانی است که مرگشان به تأخیر افتاده است.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در پاسخ به درخواست ابلیس که گفته بود: «پروردگارا! مرا تا روز قیامت مهلت بده»، فرمود: «تو از مهلت دادهشدگانی». این مهلت تا زمان نفخه اول صور (دمیدن نخستین در صور که موجب مرگ همه موجودات میشود) خواهد بود، نه تا روز قیامت. به این ترتیب، ابلیس تا روزی که همه خلایق بمیرند، زنده خواهد ماند و از مرگ نجات خواهد یافت، اما این مهلت ابدی نیست و سرانجام او نیز خواهد مرد.

حکمت این مهلت دادن، آزمایش بندگان و مشخص شدن مؤمنان صادق از گمراهان و عاصیان است تا با وجود وسوسههای ابلیس، بندگان مخلص خداوند، اطاعت خود را ثابت کنند و پاداش آنان بزرگتر و عظیمتر شود. همچنین گناهکاران نیز با وجود این دشمن آشکار، حجت بر آنان تمام شود و عذابشان عادلانه باشد.

فواید و پیامهای آیه:

1. عدالت و حکمت الهی: خداوند به ابلیس مهلت داد، اما این مهلت محدود و تا زمان معینی است. این نشان میدهد که خداوند هرگز به ظالمان و دشمنان خود مهلت بیپایان نمیدهد و سرانجام همه به عدل الهی گرفتار خواهند شد.
2. آزمایش و امتحان: زندگی دنیا صحنه امتحان است و وجود ابلیس و وسوسههای او، وسیلهای برای تمایز مؤمنان واقعی از مدعیان دروغین است. هرچه دشمن قویتر باشد، پاداش صابران و مطیعان بیشتر خواهد بود.
3. هشدار و بیداری: این آیه به انسانها هشدار میدهد که دشمنی آشکار به نام ابلیس همواره در کمین است و باید با ایمان، تقوا و پناه بردن به خداوند، از وسوسههای او در امان بمانند.
4. امید به رحمت الهی: با وجود اینکه ابلیس مهلت گرفت، اما مؤمنان نباید ناامید شوند؛ زیرا خداوند همیشه یار و یاور بندگان مؤمن است و شیطان هیچ سلطهای بر آنان نخواهد داشت.
5. محدود بودن قدرت شیطان: مهلت ابلیس نشان میدهد که او نیز مخلوقی ضعیف و تحت فرمان خداست و هرگز نمیتواند از اراده الهی فراتر رود. این باور، دل مؤمنان را آرام میکند و آنان را در برابر وسوسههای شیطان مقاوم میسازد.